12.31.2011

Anno ueteri ualedicamus concinentes

Χάρις ὑμῖν καὶ εἰρήνη ἐν τῷ νεῷ ἔτει ἀπὸ Ἀλεξάνδρας


       Intra paucarum horarum spatium nouus annus incipiet quem spero ultra crisin oeconomicam quam grauiter patimur atque ultra altercationes et asperas et cotidianas quae ubique terrarum nobis subsident, prosperum ac propitium fore omnibus uobis amantibus utriusque linguae, praesertim Latinae. Quamobrem quid melius est quam ueteri anno ualedicere concinentes cum Horatio hoc carmen dulcissimum (carm. III 9) in quo poeta suauiter altercatur sua cum puella.

       De Amoebaeo carmine agitur cuius haec lex est, ut "qui posterior dicit, priorem uincat, maius aliquid subiiciendo". Versuum systema est Asclepiadeum quartum, i.e., uersus Glyconicus quem sequitur uersus Asclepiadeus minor:


      Ode porro haec tanti aestimatur a Scaligero, ut eius describere sententiam non pigeat. Sic ait libro VI Poetices (editio secunda a.1581, p. 880):
"Omnes inquam [scil. Horatii Odae] tantae sunt venustatis, ut et mihi et aliis prudentioribus omnem ademerint spem talium studiorum. Inter caeteras vero duas animaduerti quibus ne ambrosiam quidem aut nectar dulciora putem. Altera est tertia quarti libri: 
           Quem tu, Melpomene, semel  / Nascentem placido lumine videris. 
Altera est nona tertiae: 
Donec gratus eram tibi.  
Quarum similes malim a me compositas quam Pythionicarum multas Pindari et Nemeonicarum, quarum similes malim composuisse quam esse totius Tarraconensis rex."
     Ecce uobis carmen a choro concinentium c.n. Tyrtarion cantatum et hoc in loco a Ludouico Desprez interpretatum atque optimis notis illustratum:

 

HORATIVS: Dōnec grātus eram tibī,
nec quisquam potior bracchia candidae
ceruīcī iuuenis dabat,
Persārum uiguī rēge beātior. 
LYDIA: Dōnec nōn aliā magis
ārsistī, neque erat Lydia post Chloēn,
multī Lydia nōminis
Rōmānā uiguī clārior Īliā. 
HOR.: Mē nunc Thressa Chloē regit,
dulcēs docta modōs et citharae sciēns,
prō quā nōn metuam morī,
sī parcent animae fāta superstitī. 
LYD.: Mē torret face mūtuā
Thūrīnī Calais fīlius Ornytī,
prō quō bis patiar morī,
sī parcent puerō fāta superstitī. 
HOR.: Quid sī prisca redit Venus,
dīductōsque iugō cōgit aēneō,
sī flāua excutitur Chloē,
rēiectaeque patet iānua Lydiae? 
LYD.: Quamquam sīdere pulchrior
ille est, tū leuior cortice et improbō
īrācundior Hadriā,
tēcum uīuere amem, tēcum obeam lubēns.
***

Valeatis quam salsissime omnes usque ad annum MMXII, quem felicem faustum fortunatum uobis  lectoribus precor ex hoc insulso scriptorio. 

Beati estote neque leuiores cortice neque improbo iracundiores Hadria!

12.11.2011

Quid omnia superans hodie uel fortissimum est?


     Ecce exemplum "preambuli" uel Priamel primum quod in Graecia scriptum esse dicitur a poetria Sapphone compositum:
οἱ μὲν ἰππήων στρότον οἰ δὲ πέσδων,
οἰ δὲ νάων φαῖσ΄ ἐπὶ γᾶν μέλαιναν
ἔμμεναι κάλλιστον͵ ἔγω δὲ κῆν΄ ὄτ-
 τω τις ἔραται.   
      En tibi, candide lector, aut tibi, lectrix beneuola, "preambulum" hodiernum quod hodie forte casuque offendi, dum per rete uniuersale nauigabam, a me in sermonem Latinum uersum atque illustratum:

Hodiernum "preambulum" quod aiunt Priamel

12.07.2011

De pollice presso uel uerso utroque


Imago ab Alberto Montt delineata sumpta hinc 
[Verba mutata Latineque uersa sunt a me] 

       Placent mihi retia uel fora quae dicuntur socialia per Interrete abundantia, sed haud omnia uidelicet: Nam quamquam "homo esse naturā animal sociale" dicitur (uel potius "politicum" apud illum Philosophum, i.e πολιτικὸν ζῶον),  loca tamen ubi homines sese conueniunt, quasi Theatrum Mundi, neque aequalia neque idonea sunt ad sermones serendos. Exempli gratia, forum istum frequentatissimum "Facebook" nuncupatum mihi aliquando displicet utpote strepitosum quasi Circus Maximus atque animos oculosque saepius distrahens in res alienas; alterum autem praefero, illa scilicet quasi silua interretialis ubi auiculae diuersae minurritiones proferunt et suaues et breues. 

     Abhinc nonnullos dies, uerbi gratia, illo in canoro foro retiali quidam minurriens gratulatus est nostro Nemini etiam minurrienti, quippe qui probationem quandam superauisset, sententia usus hac: "Pollices erectos tibi ostendo!", quae sententia studium mihi mouit ideoque actutum quaesiui quomodo antiqui Romani  uerbis expresserint hoc signum nobis hominibus hodiernis notissimum ad approbationem significandam.

     Inter omnia etenim propter quae Facebook distinctius est quam cetera fora, manicula apparet illa pollice uerso sursum, quod sibi uult PLACET (figura autem maniculae pollice uerso deorsum significante uidelicet contrarium, i.e. DISPLICET, infeliciter non exstat). Quae consuetudo unde ueniat, in dubio esse uidetur uel potius in errore, nam in Antiquitate Graeco-Romana res sese aliter habebat, quod Erasmus ille Roterodamus recte et breuiter et sapienter suis in Adagiis expressit huiuscemodi:

PREMERE POLLICEM, CONVERTERE POLLICEM (746
Antiquitus in pollice fauoris erat studiique significatio. Qui faueret, pollicem premebat, qui minus faueret, pollicem conuertebat. Qui gestus in prouerbium abierunt, ut iam premere pollicem dicatur, qui quoquo pacto fauet, conuertere qui male uult. Plinius lib. XXVIII, cap. II (25): 
Pollices, cum faueamus, premere etiam prouerbio iubemur.  
Iuuenalis (3, 36-37): Conuerso pollice vulgi / Quemlibet occidunt populariter.  
Horatius utroque pollice dixit pro summo fauore (Hor. Epist. I, 18, 65-66): 
 Consentire suis studiis qui crediderit te Fautor,
utroque tuum laudabit pollice ludum
.  
 Porphyrion enarrat hunc ad modum: Vtroque pollice, id est utraque manu συνεκδοχικῶς, synecdoche a parte totum. An qui vehementius laudat, manus iungens iungit pollicem cum proximo. Acron hoc pacto: Vtroque | pollice συνεκδοχικῶς manu utraque, sublataque pariter ac saepius mota. Hic enim gestus valde laudantium est. Sane utrunque, sicut ex iis coniici licet, prouerbii origo fugit.
Nomisma dictum "de Cavillargues" (ca. saec. II-III) ubi editor ludorum pollicem pressum exhibet.
In Museo Archaeologico Nemausi  (uulgo Nîmes) [Imago sumpta hinc]
Gulielmus Baxterus uersus supra appositos Horatianos nota illustrauit hac:
Vtroque pollice, compresso significare volebant deosculandum esse eum qui bene luserat; contra conversis pollicibus ignave devictum necari jubebant. Eo enim modo necantur pulices: Et verso pollice vulgi, Quemlibet occidunt populariter (Juvenalis 3, 36). Frustra se hactenus torserunt eruditissimi. Quid apertius?
Si ergo Latine gratulari uel deosculare aueres eum qui hoc in Theatro Mundi partes suas bene egisset, caue  uertere pollicem siue deorsum siue sursum sic:

Pollex uersus siue deorsum siue sursum:
signum mortis utrumque apud antiquos Romanos

Immo potius preme quam citissime utrumque pollicem, nam pro gratulatione approbationeue contra uidereris tuo in animo ei exoptare hoc: "Volo uehementer ut omnia tibi infeste uertant!"

***
Post Scriptum:

Auro cedit honos, auro uaenalia iura, 
 Auro plebs fuluo pollice utroque fauet. 
Omnia diuitiis diuina humanaque pulchris 
Parent et quicquid sub Ioue mundus habet.

Ferdinandus Arcaeus Beneuentanus scripsit  
(Salmanticae 1533)

11.12.2011

Prouocatio ad societatem c.n UNESCO


Provocatio ad linguas Graecam Latinamque in patrimonium omnium gentium recipiendas

 Ἔφεσις τῷ τὴν Ἑλληνικήν τε καὶ Ῥωμαικὴν γλώττας ὥσπερ παγκόσμιον τοῦ ἀνθρωπίνου γένους οὐσίαν ἐπιγιγνώσκειν.


"Membra cuncta illius omnium gentium consociationis, quae vulgo a compendiariis litteris UNESCO nomen trahit, vehementer exhortamur (…) ne suadere desistant praesidibus omnium Rerum publicarum in Europa linguas Graecam Latinamque fovendas, tutandas, divulgandas esse, (…) tum ut recipiant utramque linguam in “totius humani generis patrimonium” (…)"
"Cum quidem indicem earum rerum scrutaremur, quas consociatio omnium gentium cultui humanitatique provehendis, vulgo UNESCO, in patrimonium totius generis humani recepisset, sermones gentium, quae suis linguis Garifuna atque Semeiskie appellantur, una cum fabulis populi Zapara praesenti sermone traditis invenimus. Quod quidem nos magno gaudio affecit, cum toto animo credamus omnem cultum, quicumque posteritati adservatur, ad ditandam humani generis varietatem ac memoriam haud parum facere posse. Nemo autem erit quin sermonem tum Graecorum, tum etiam Romanorum hereditatem, licet non sensibus apparentem, toti humano generi magni aestimandam affirmet. 
"Etenim innumera philosophorum praecepta una cum naturalibus inquisitionibus, iuris institutionibus ac litterarum monumentis sunt per saeculorum decursum his duabus linguis illustrata. Itaque firmiter censemus atque contendimus utrumque nostrorum maiorum sermonem in hoc patrimonio numerandum esse."
"Quodsi tu quoque nobiscum sentis, praecamur incepto calculum adicias nomen tuum huic petitioni adscribens:




 "SVMMOPERE EGEMVS TVO AVXILIO SVBSIGNA IGITVR LIBELLVM ET OPEM FER VT SERVENTVR CVLTVS ET HVMANITAS!"


"De hoc quidem ac de quibusdam aliis argumentis die XXVIII mensis Novembris, hora III cum dimidia p.m., disputabitur in aedibus Academiae Vivarii novi, quo vos omnes ad scholarum nostrarum inaugurationem sollemniter invitamini."

Hoc inceptum auspiciis Academiae Vivarii Novi provehitur

***


Alexandra Ramos, profestrix Gaditanae Studiorum Vniuersitatis, corde atque animo menteque uehementer consentit paene omnibus cum uerbis huius petitionis. Triste quidem est causa cur prouocatio haec facienda sit, utpote quod infeliciter linguae Latina Graecaque in summo discrimine sint, nam in dies minuitur earum praesentia non solum in scholis Lyceisque necnon Vniuersitatibus, sed maxime in hodierno cultu ciuili. Gaudendum tamen est quod homines sunt, uel potius sumus qui cogitemus linguas Graecam Latinamque colendas et tutandas et diuulgandas uiua uoce esse. Siquidem linguae Latina Graecaque totius patrimonii occidentalis exstant medulla et secum cultum ciuilem trahunt.

Ego calculum iam adieci et nomen dedi meum. Spero quoque tu.

10.11.2011

Celestina Latina

Symbolam lente scribo per hos dies de quadam epistula Erasmiana in Plinium eamque lente propter res academicas multiplices molestasque quae animum distrahunt in contrarias partes. Dum exarabam et libros aliasque symbolas euoluebam, casu offendi opus quod, ut uere fatear, admodum ignotum mihi erat, id est, prorsus nesciebam nostram "diuinam" Comoediam siue Tragicocomoediam de Callisto et Meliboea (1499) notissimam apud nos titulo CELESTINAE, uersam esse in sermonem Latinum.

Auctor fuit Caspar Barthius qui uersionem in lucem protulit Francofurti anno 1624 titulo hoc:

De lenonum, lenarum, conciliatricum, servitiorum, dolis, ueneficiis, machinis plusquam diabolicis, de miseriis iuvenum incautorum qui florem aetatis amoribus inconcessis addicunt, de miserabili singulorum periculo et omnium interitu, 
liber plane divinus.


Apud peregregium Marcelinum Menéndez Pelayo haec est uersio uel optima omnium quae de hoc opere factae sunt lingua quacumque. En uobis argumentum, Latine uidelicet:
Сallisto iuuenis erat nobili prosapia, acri ingenio, agili corpore, tenere educatus, dotatus plurimis animi et corporis gratiis, statura inter celsam et breuem media. Hic capitur Amore Meliboeae, adolescentulae speciosissimae, generosissimae et Fortuna lautissimae, unicae heredis parentum suorum Pleberii et Alisae, iisque charissimae. Haec, alioquin pudicissima, uicta tandem est Callistonis assultibus, conciliatrice Caelestina, muliere lenâ astutissimaque quae et seruos Callistonis duos dolo in suas partes traxit, ut quid Domino pro se quisque deberet, obliti, lucrum et uoluptatem suam eius utilitati praeponerent. Ad extremum pessima et infelicissima finis secuta est tam Dominos Amatores quam seruos horum nequam et malos.

Fruimini lectione.

9.18.2011

Aestiua haicua autumnantia


Aestas autumnascit ideoque nihil melius ad hoc celebrandum quam carmina aestiua autumnum redolentia ratione haicuum composita afferre meum in scriptorium, ut moris est mihi. Spero igitur fore ut uos eis fruamini pariter atque ego fructa sum, quippe cum haicua uiuida sint pleraque imaginibus pulcherrimis illustrata.


Mulsae spumantis
lagoena, num copona
api fueris?                       ........................ De calore [Irisatus Yohokamensis d. 6 m. Iulii]

Imum uolumen:
Intimum penicillum
Quot depingeret.              ......................... De Thesi a matre semilecta [Xauierus Fran]

Nudus sub sole,
Quasi sub amasia,
Iacens in acta.                 .......................... In acta iacens [Xauierus Fran]

 Aestate noctu
Gigans blatta sub lecto
Pavor maximus              .........................   Alhana / Alexandra [Minurriens d. 6 m. Augusti]

Pulmo marinus
Mortuus in arena
Aestifer pontus           ............................... Alhana [Minurriens d. 18 m. Augusti]

Aestivi solis
occasu quam placide
emoritur lux.                  .............................. Frans Terryn [Harundine]

Ne publicae res
pisciculive nimis
aestu coquantur.            ............................... Haicu taoisticum [Stephanus Coombs]

Soror capillos
meos heri totondit:
Vesper augustus.         ................................ "Seguidilla" modo Haicuum [Thersites, m. Augusto]

rogat pudica:
"quo trudis tu digitos
nimis salaces"             .............................. Mimosa pudica: Haicu Muretianum [Nemo Oudeis]


Pisces et correctores. Haicu Muretianum [Nemo Oudeis ]



Vt clauo clauus,
amore nouo uetus,
sic correctores            ......................... Haicu Erasmianum [Alexandra Ramos Aestate 2011]

Vernis in guttis
ut in nectare suo
flos conditus est.         .......................... Flos conditus [Alexandra Ramos Aestate 2011]

Oves et pastor
sub occidente sole
ovile petunt.             ........................... Scriba Latinus [Minurriens d. 7 m. Augusti]

Gravia prūna
altīs ē ramīs horrent
mox dēlāpsūra              ........................ Scriba Latinus [Minurriens d. 27 m. Augusti]

Tecta sub tecto
ne hiems iam coeperit
columba timet                 ....................... .Scriba Latinus [Minurriens d. 4 m. Septembris]

Animus dolet,
sed ex ore gaudia
perpluunt verna.                   ...................... Bifariam  [Sulpicia]

Si uerba siles,
autumnat quodammodo:
fur aestatis!                           ...................... Haicu Sulpicianum [Alexandra Ramos]

Vineta sua
autumnitate prima
caedit poeta.                       ........................ Haicu Horatianum [Alexandra Ramos]

cogitamenta
liquefacit in caelo
calor effusus.                      ........................ Scriba Latinus [Minurriens d. 8 m. Septembris]

anima terrae
horā vibrat suspensā
antelūcānā                           ........................ Scriba Latinus [Minurriens d. 14 m. Septembris]

Avido rostro
tundit turtur frustula.
Autumnus instat.                ......................... Tom Deneire [Harundine]

Ostia pulsat
sub galli cantum frigus.
Autumnascit. Au!                 ....................... Aestas autumnascit [Alexandra Ramos]

***
P.S.:

necopinate
micant in micis salis
fragmenta solis

Flores arentes. 
Sub marmore calido 
omnes requiescunt
(@Alhana

Num jam fessa sint
labia tibicinis
procul canentis?
(@Irisatus)

Lucem aestiuam! 
Ne mei deseris nunc: 
Corus autumnat. 
(Pinarius 19/09/2011)

Nocte rigatá 
Egelidam fenestra 
Auram scribenti. 
(Xauierus Fran 21/09/2011)

8.29.2011

De paedagogia speciali

Ad Georgium

Nonnullos abhinc dies symbolam a Nicolao Sallmann scriptam iterum legi "De duobus generibus Latinitatis hodiernis" [Acta Selecta X Conuentus Academiae Latinitati Fouendae (Matriti, 2-7 Septembris 2002), Romae-Matriti, 2006, pp. 231-240], cuius prior pars tractat sermonis cottidiani et Latinitatis Ciceronianae classicae formam atque altera pars est de sermone Latino hodie docendo et discendo et adhibendo, i. e. de libertate loquendi. Quamuis multa illic scripta studium excitauerint meum, nunc tamen mentionem praecipuam facere uolo uerborum horum:


 "Iam alteram (breviorem) partem orationis assecuti sumus, i. e. ad methodum docendi et discendi. Non loquor de scholis lyceis gymnasiis universitatibus, quibus opus est paedagogia speciali, quippe cum instituant alumnos plus minusve invitos, quos oportet methodis commodis et suavibus allicere ad litteras Latinas. Mea interest amatorum, qui desiderio Latino impulsi suo Marte accedunt ad sermonem Latinum. [...]".



Quid exacte dicere uoluerit hoc in loco peregregius Nicolaus Sallmann haud admodum intelligo (μαθήτρια γὰρ βραδεῖα εἰμι), quoniam non solum methodum Latinae linguae docendae et discendae actiuam, ut ita dicam, aut uiuam aut ex rerum natura petitam uideri modum maxime opportunum commodumque et suauissimum omnium ad studium litterarum Latinarum allicendum ego sentiebam (nam "quid magis naturae congruens -ut uerba Michaelis uon Albrecht afferam scripta in eodem libro pag. 32- quam de litteris Latinis ea lingua loqui, qua conscriptae sunt?"), sed etiam putabam alumnos qui saltem Studiorum Vniuersitatem ad Latinam Graecamque linguam et litteras discendas petunt, haud inuitos agere, sed potius "desiderio" utriusque linguae cultusque Graeco-Latini "amore" impulsos.

Vtcumque res sese habet, professor Sallmann recte dixit hac in parte: paedagogia speciali opus est... sed, mea quidem sententia, non tantum discipulis, sed praecipue magistris professoribusque "qui a Coetu Romano desciuerunt -ut Arcadius Auellanus inquit- et, quoniam ciuilitatem Romanam exuere nolunt, has disciplinas conseruandas prosequendasque iudicant; uerumtamen, quum usum sermonis et exercitationem in rebus scholasticis defectione amiserunt, Latinam linguam ex auctoribus Romanis eruere atque tamquam ab extrinseco in usum linguae introire tentant. Hos fortasse philologos recte appellabimus."

Magister cuiusdam Lycei qui paucos abhinc annos methodo Orbergiana uti coepit atque etiam primum quadam in Vniuersitate mense Septembri continenti linguam litterasque Latinas profitebitur, ad me misit epistulam uehementer excruciatus cogitatione hac: qua uia ambulet optima ad docendum. Fateor respondisse me quoque esse satagiam propter optimam uiam academicam docendi inueniendam (quae forsitan non alia sit quam illa Humanistarum!), quippe quae eadem cruciamenta mihi sint nonnullos abhinc annos. Difficilius enim est, ut mea fert opinio, linguam Latinam in Academia docere quam in Lyceis, cum nobis professoribus praecipuum propositum sit, ut dicunt, inuestigatio scientifica atque inquisitio philologica.

Nobis itaque professoribus paedagodia specialis quaerenda est, si alumnos allicere uolumus ad litteras Latinas, id est, necesse est nos et sermonem Latinum callere ususque scholasticos scire et philologiae haud ignaros esse. Ceterum, cum Nicolao Sallmann consentio hoc in loco:
Cum plurima pars Lyceorum ["et Vniuersitatum" ego adderem] non artem loquendi ["neque intelligendi" ego dicere auderem], sed facultatem legendi ["uel potius uertendi in sermonem uernaculum" ego denuo adderem] praescribat, institutio scholaris muta manebit nec revivescere poterit.
Plura de hoc argumento iterum scribam otiosa.


8.16.2011

Ἡ βραδεῖα μαθήτρια

"Ἔρωτος ὅρα, ξεῖνε, μιαιφονίαν"


Τὰ γραμματεῖα καὶ ὁ κάλαμός μου

- Κατὰ τὴν ὁδὸν Ἑλληνικῶς προέρχομαι βραδύτατη, ἀλλὰ οὐ λειποψυχέω.

- Σοφῶς, ὦ Ἀλεξανδρα, ἀγαθὴ μαθήτρια!

- Οὐκ ἀγαθή εἰμι, ἀλλὰ βραδεῖα τε καὶ μῶρα Οὐ γάρ ἐστι ῥᾴδιον τὸ μανθάνειν τὴν Ἑλληνικὴν φωνὴν. Οὐαί μοι...! Γράφω γὰρ φλυαρίας. Τοιγάρτοι μὲν ἀσκεῖν πολλὰ δεῖ, ἀναγινώσκειν δὲ τάδε:

  • ΔIAΛOΓOI ATTIKOI - Τί δ´ διανοεισθε περι του ελληνίζειν; Quid cogitatis de Graece loquendo? 
  • Σχολὴ εἰς τὸ τὴν ἀρχαίαν Ἑλληνικὴν γράφειν, ἀναγινώσκειν, λέγειν καὶ ἀκούειν

 Alia legenda:
Per il lessico greco (Vivarium Novum)
Bardon et Gomez, L.: Lēctiōnēs Graecae, sīve manūductiō Hispānae juventūtis in linguam Graecam, Madrid 1856.
Morice, F. D.: Stories in Attic Greek, forming a Greek reading book for the use of junior forms in schools, Rivingstons, London 1883 [quarta edizione]. [Ristampa lievemente riveduta: Mahoney, A.: Morice’s stories in Attic Greek, Focus Publishing, Newburyport 2006].

7.11.2011

De sonu Latino `gn´ et nostra littera `ñ´apud Nebrissensem


     Lectionem grammaticam mihi cachinnos mouere numquam in animo finxissem. Nam illo in libro auctoritate Academiae c.n. RAE in lucem nuper edito quem abhinc aliquos dies summatim existimaui (qui liber alioqui mendis non solum typographicis refertus est), locum iocosum de lingua Latina pronuntiationeque Hispanorum corrupta offendi ab Antonio nostro Nebrissensi descriptum. En uobis initium (rationem uero interpungendi aliqua parte mutaui et menda aliqua enmendaui):
`N´ praecedente `g´ quem sonum habeat magna totius Hispaniae cum omnibus doctis controuersia est. Omnes namque Hispani `signum´, `pignus´, `agnosco´ et similia sic proferunt ac si `c´ pro `g´poneretur. Viri tamen eruditi Graeci et Latini dictiones huiuscemodi sono quodam ex utraque littera misto lingua ad palatum tota molliter illisa pronunciant. Nemo scit hodie quemadmodum ueteres illi non modo `gn´ sed alias quoque litteras proferebant. Est tamen longe credibilius ueros litterarum sonos in Italia et Graecia resedisse quam in Hispania, quae totiens barbarorum dominationi manus ceruicemque praebuit. 
    Quamquam forsan exeunte saeculo quinto et decimo nemo sciebat quemadmodum ueteres illud `gn´ pronuntiarent, hodie fere pro certo habetur uariis indiciis alteram litteram sonum nasalem uelarem, alteram nasalem dentalem habere, i.e. [ŋn], sicut inter alia uestigia testimonio sunt inscriptiones antiquae nonnullae repertae in quibus legitur INGNES aut  INGNONIMIAE. Sonus autem quem Antonius hoc in opere (alio in opere posteriore palinodiam, ut uidetur, cecinit) barbarum existimat et comdemnat corruptum ad litteras `gn´ latinas enuntiandas, non est hic palatalis nasalis [ɲ] -sonus quidam ex utraque littera mistus lingua ad palatum tota molliter illisa, littera uidelicet nostra `ñ´ descriptus, sed quidam duplex sonus [kn].

     Sed legere locum Nebrissensem pergamus dignum risu hunc:
Sunt tamen qui dicant ex ista ratione dicendi nescio quam turpitudinem intelligi, quae in re praesertim diuina auditorum animos offendat. Nam si dixerimus -inquiunt-  `cognomen´, `cognosco´, `cognitus´ et similia, ilico incidimus in absurdum quendam sensum quem primoribus syllabis ostendimus. O homines impudentes atque petulcos, qui etiam ea quae omni sermonis reique turpitudine carent, ex animi sui libidine interpretantur. Si enim dixerit quispiam illud ex Euangelio Ioannis "cognosco oues meas et cognoscunt me meae", ego nihil sentio quod me pudoris rubore suffundat. 
    Quem sensum absurdum Hispani impudentes atque petulci subintelligant? Ecce liquide expressus ab Antonio:
At uos, homines nequissimi, perinde ac si genitale foemineum subintelligeretis, "hoc natat in labris et in udo est Maenas et Atis". Quod si essetis mundi, quemadmodum Apostolus inquit, "omnia etiam inmunda uobis essent munda". Nunc uero cum sitis immundi atque etiam toti in libidinem pruriatis, ab iis quae munda sunt, occasionem immundiciae uestrae accipitis. Quid uero facietis cum illud ex Euangelio auribus uestris insonuerit "foedere non ualeo, mendicare erubesco" et illud  "foederunt manus meas et pedes meos", "oculus Domini super iustos", "haec requies mea in saeculum", "Socratem fidibus docuit nobilissimus fidicen Connus". Num id cum Latine legimus quempiam offenditur? Testes nomen honestissimum in iudicio et alibi turpe. Cum legimus in Sacris Litteris "surrexerunt in me testes iniqui", estne quisquam adeo procax qui illud in turpiorem partem accipere uelit? [...]
   Nesciebam reuera Antonium tam facetum et iocosum fieri posse neque putabam umquam Phoneticae uel sonuum Latinae linguae studio me magnopere arridere.


6.24.2011

Οὐδεμία ἡ ἡμέρα ἂνευ γραμμῆς



- Ἐλλενικῶς γράφειν καὶ ἀναγινώσκειν καὶ λέγειν σφόδρα βούλομαι.

- Πῶς, Ἀλεξάνδρα ;


- Οὐδεμία ἡ ἡμέρα ἂνευ γραμμῆς, sicut Latine decreui.

- Εὖγε.

- Σήμερον γραμμάς τινας ἤγαγον. ἀλλὰ αὔριον οὐκ οἶδα.

6.13.2011

Tu regere imperio fluctus, Hispane, memento

Die Saturni superiore cum familia amicisque nonnullis Museum Nauale ac Pantheon Marinorum Illustrium quae quidem meo in oppidulo sunt, uisitaui. Multa studium meum excitauerunt et multa didici, de historia scilicet Europae et praecipue Hispaniae deque eius proeliis naualibus (iuuenis Panthei dux linguae Latinae antiquus discipulus erat salsissimus, qui multum risum nobis mouit!). Nesciebam enim tantas res gestas fuisse parua in  paene insula ubi habito, "Villa Regia" a die 27 mensis Nouembris an. 1813, nuncupata uidelicet Diuus Ferdinandus (uulgo "San Fernando") in memoria regis Hispaniae Ferdinandi nomine VII atque in honore fortitudinis incolarum aduersus exercitum Francogallicum inter "Bellum  pro libertate Hispanica tuenda" annis 1808-1814, "villa" autem olim nota pulchriore nomine "Insula Legionensis" (i.e. "Isla de León"), quippe quod dicatur has terras fere insulares perillustrem familiam Pontium Legionensem ("Ponce de León") habuisse ac possedisse. 

Inter omnia quae inspexi plurima, exemplar  inscriptionis cuiusdam Latinae animum adlexit meum:

Porta Maris in Arce Nauali Carracae ubi inscriptio Latina supra Porticum legitur haec:

TV REGERE YMPERIO
FLVCTVS, HISPANE,
MEMENTO

Imago a CaiMac/J.Piñero capta sumptaque hinc 
Inspexi quidem inscriptionem (in memoria regis Hispani Caroli nomine III ca. 1789 incidere iussa refertur) non supra Porticum Arcis Naualis Carracae, sed per exemplar in Museo seruatum iuxta quod legebatur haec interpretatio:

Tu regene (sic) imperio fluctus Hispane memento
*Acuérdate España que tú registe el imperio de los mares (!¡)

quae per alios locos Interretis quoque inuenitur Hispanice interpretata huiuscemodi (ad lectorem Hispanice nescientem in Latinum uerto):

*Tu rexisse imperium maritimum, Hispania, memento (¡!)

Pro certo non habeo quis transtulisset inscriptionem, sed liquide patefacit neque optime Latine sciebat neque Vergilii Aeneida (VI 851) nouisset, utpote quo in loco, ut notum sit, Anchises Aenean prophetice moneat de imperiali munere fatoque Romano:

 Tu regere imperio populos, Romane, memento.

Haud semel quidem Vergiliani uersus epici ab Hispanis sumpsi sunt in decursu Historiae ad gloriam eius Imperii celebrandam, sicut anno 1572 archiepiscopus Valentinus Gomesius Miedes in epistula nuncupatoria ad summum Hispaniarum atque Indiarum imperatorem Philippum titulo II cecinit:

Cunctus ab Hispania terrarum panditur orbis.

quod legendum est iuxta Aeneida I 374:

Cunctus ob Italiam terrarum clauditur orbis.



Verisimile est qui inscriptionem illam Portae Maris uerserit, desiderio motum de imperio Hispanico amisso potius cogitauisse quam de uersu Vergiliano admonitorio atque de imperio eo quod nauta Hispanus omnis, Porta Arcis Naualis Carracae transgressa ac superata, deberet sumere ad fluctus regendos et ad pericula maris subeunda futura, id est:

Tū regere imperiō fluctūs, Hispāne, mementō

"Tu misión, español, es regir los mares con autoridad, recuérdalo"

At... uae misero tibi, Hispane, qui hodie immemor regere terras fluctusque nescis imperio!

***

Ad curatores Musei Naualis, postquam nonnulla plura peruestigauerim, scribam mittamque hanc interpretationem, mea quidem sententia, rectiorem atque etiam uersum Vergilianum. Fortasse nihil corrigant, sed quod agendum est, agam mota et perculsa rationis imperio.


6.07.2011

De "lege coniecturae innocentiae" pari omnibus


   Per hos dies in quibus multum dictum est de Gallis eorumque "lege coniecturae innocentiae" et de Germanis eorumque "praecipitibus accusationibus" et de Hispanis eorumque "cucumeribus insontibus", recordata sum quandam facetam fabellam ab archiepiscopo Hispano Bernardino Gomesio Miede (ca. 1515-1589) in Commentariis de sale conscriptam (Valentiae 1579), in qua primae partes actae sunt a quodam facetiore mireque perarguto parasito cui nomen est Moretus, "sic ab eius colore fusco dictus a Paulo Iouio (1483-1552), Italo historico elegantissimo, propter insignem illius parasitandi artem inter illustres sui temporis relatus". Quamuis nondum inuenerim ubi exacte relata sit haec historia inter opera Pauli Iouii Nouocomensis quotquot extant omnia, nisi ficta sit, ecce tamen uobis:

   "Sed hanc quidem multo augustiorem inter proceres et magnates urbis comparari [Moretus] solitus erat in conuiuiis, comiter ac sine contumeliae aculeo unicuique quod suum esset appingens.
   Nam superioribus diebus forte, accumbentibus Hispanis simul et Gallis cum eodem Paulo Iouio in mensa perillustris Cardinalis Farnesii, Moretus huic addictissimus, interim cum Gallis agens, multa de Hispanis cum summa eorum uituperatione referebat. Cum Hispanis uero contra, Gallos laudando uehementer extollebat. Interrogatus ab Italis cur modestiae Hispanorum apud Gallos tam impudenter detraheret sibique ab Hispanis plura accepturo tam male consuleret?: «Quia noui -inquit-  utriusque gentis ingenium; Gallis enim, quia plura sibi arrogant, non tam propriae laudes quam aemulorum uituperationes gratae fiunt. Hispani autem, paulo gloriosiores, laudari apud se aemulos libenter patiuntur, quoniam ex eorum laudibus maiores sibi accrescere putant. Quare dum sic me gero, et omnibus ualde gratus sum et capio munera parte ab utraque simul."


At nolite sollicitari, lectores lectricesque beneuolentes, aculei paulo salsiores  in Hispanos a me ipsa intorti erunt in posteriore commentario, ne insulsum bellum Hispanico-Gallicum neque Hispanico-Germanicum frustra sumamus hodie.

5.29.2011

De pedis ictibus in Latinum


Grammaticae Hispanicae Nebrissensis editionem a domo editoria "Circulo Lectorum" praebitam et auctoritate et auspiciis nostrae Regiae Academiae Hispanicae c.n. RAE aliquos abhinc dies emi continentem quoque selectas Paginas Nebrissenses  has Latinas:
  • Introductiones Latinae (1481)
  • De corruptis Hispanorum ignorantia quarumdam litterarum uocibus (Repetitio secunda, 1486)
  • Introductiones Latinae (ca. 1488)
  • Introductiones Latinae recognitae atque interpretatae (1495)
  • Vafre dicta philosophorum (c. 1498/1500)
  • Tertia quinquagena (1516)
  • Diuinum apiarium (1520)
  • Thalichristia (1ª ed. 1522; 2ª ed.1525)

quae etiam inter alia praebet in fine libri (pp. 625-637) "Glossarium Nebrissense", auctrice profestrice nomine Lourdes García-Macho, in quo fere quadringenta uocabula Grammaticae Hispanicae (1492) in sermonem Latinum uersa sunt secundum quod apparet in Lexico Hispanico-Latino Nebrissensi (c. 1494), exempli gratia:
albórbolas de alegría: iubilus,
amador de antigüedades: antiquarius,
amador de mugeres: mulierosus amasius,
amadora de varones: uirosa mulier,
donoso:  facetus, salsus,
guadafiones: manicae lineae [trabas],
salmuera, sudor de lo salado: salsugo.
Editio Grammaticae Hispanicae a profestrice Carmine Lozano parata est (Barcinone 2011), curante paginas Latinas Nebrissenses Philippo González Vega. Primo aspectu editio optima uidetur, quam adhuc maxima uoluptate euoluo delectata rebus grammaticis, sed praecipue Latina lingua. Quamobrem de hoc libro fortasse alio die scribam plura studium meum mouentia. Sed quamuis magna in parte lectione fruar, mihi tamen dicendum est aliqua parte editionem haud optimam atque interpretationem Hispanicam durissimam uideri. Unum exemplum afferam ne taediosa fiam:

Quodam in loco Introductionum Latinarum (1495) Antonius ille Nebrissensis de uoce praeclara "tempore" scribit et sententias illustrium auctorum Graecorum memorat, sicut Thales ille Milesius et Aristoteles et Cleobulus Lyndius, "cuius ea de re uerba nos in distichon sic redegimus" (p. 223):

Copia uerborum rerumque inscia uersat
mortales
, tempus perficit atque sapit.

Ecce interpretatio quae Hispanice legitur hac in editione:

"La copia de las palabras y cosas torna en ignorantes
a los mortales
, el tiempo les mejora y hace sabios"

Quam dudum "copia uerborum rerumque" inscios reddit mortales? Res mihi ad sensum non quadrat, sed non solum ad sensum, sed etiam ad numerum. Nam primo in uersu syllaba deest una ad hexametrum perficiendum.

Sed si legere pergimus atque in calce paginae 235 (duodecim scilicet paginis post) rimamur commentarium quem Antonius Nebrissensis ipse facit, hanc lectionem reperimus permiram:

Cleobuli uerba quae ille soluta oratione dixit, nos addita metri necessitate redegimus in distichon, idest in duos uersus, hoc modo: "copia uerborum rerumque inscicia uersat" et caetera, quasi uelit dicere homines in adolescentia duabus rebus inuoluuntur, hoc est rerum ignoratione et uerborum abundantia, sed postea aetate perficiuntur et sapiunt.

Nihil habeo quod addam, nisi "intelligenti pauca" et uerba Quintiliani haec (inst. V 13, 38):

... aut inscitiae rerum uerborumque et insulsitatis etiam,...

Haud semel, sed saepius lego in paginis interretialibus atque ubique collegas nostrates haud insulse queri de pedis ictibus in Latinum inflictis non solum ab hominibus alienis a linguis cultuque Graeco-Latino, sed etiam, quod grauius est, ab historicis scriptoribusque rerum gestarum Romanarum antiquariisque. Sed procul dubio deterrimi omnium sunt philologi hodierni qui linguam Latinam neglegunt et torquent ideoque philologiam ipsam (ego ipsa quidem prima pessimaque omnium!). At tales pedis ictus, ut uidetur, non solum sunt Hispanorum.


5.25.2011

Ex clatrata fenestra

Post nonnullos annos absens a Grege Latine Loquentium, nuper salutem denuo sodalibus dixi, praecipue autem Victorio cui, dum aestate superiore reliquias inclutas Ostienses oculis collustrabamus una cum aliis participibus inter quendam conuentum Romanum, in Gregem iterum ingredi pollicita eram. Promissum quidem absolutum. Nescire tamen fassa sum an epistulas eorum doctissimas perlegere integras cunctasque atque ad aliquos respondere possem, quippe quod minimum temporis otiosi spatium sit eis quae grauibus oneribus domesticis obsideamur et officiis muneribusque diuersis fungamur, sed pro modulo meo conabor, cum sermonis Latini peritiorem esse aueam et compertum habeam in Grege esse scriptores optimos. Repperi eosdem quos abhinc tres annos, maxime Xauierum, excepto autem quodam cui nomen fictum est Nemo Bonus, quem prima fronte putaui esse Neminem, sed citius pro certo habui non esse "discipulum omnium pessimum". 

Ex omnibus epistulis usque ad diem hodiernum a Gregalibus missis maximum studium meum excitauit una a Victorio scripta in qua quaerebat de interpretatione carminis a Fabio Segnio pacti dicatique mulieri cuidam, nomine Laurea, mortuo Benedicto Varchi (1503-1565) :
Ingentis sumas solatia carmina luctus,   
   Laurea, quae Musis adderis una novem.
His Varchi nomen clari et celebrantur honores,
   tanta sed attolli gloria laude nequit.

Scire bonus Victorius uolebat utrum hi versus 'metrice' recti essent et quomodo ipsi oratione soluta reddi possent.

Sodales aliqui uiri responderunt et lectionem oratione soluta propriam Victorio optime dederunt, sed homines nulli uerba ulla de ea muliere, nomine Laurae, protulerunt. Quam ob rem paulum peruestigaui et en uobis quod ad Victorium Gregalesque scripsi et hodie uobiscum lectoribus lectricibusque fidelibus compartiri uolo:

Ea mulier nomine Laurea, cui Fabius Segnius dicat illos uersus Varchi mortis causa, est Laura Ferrea Ammanata (1523-1589), poetria Florentina doctissima et discipula amicaque illustris poetae, philosophi et historici Florentini Varchi. En interpretatio mea, optime Victori ("Quot homines, tot sententiae"):



"Ad magnam maestitiam tuam leuandam propter Varchi mortem carmina legas consolatoria, Laurea, quae decima Musa appellata es*, in quibus eius nomen et honores illustrentur, etiamsi carmina nulla uerbis laudatoriis tam gloriosa Varchi facta augere possint".
___________
*Sebastianus Sanleolinus scripsit (nescio uero quo anno):
"Clio Ammannatae audisset cum carmina Laurae,
"Quando", inquit, "nobis est decima orta soror"?

Locum casu inueni ubi narratur obitus Benedicti Varchi atque etiam mentionem facit illius feminae doctae cui uetitum fuit magistri amicique feralibus interesse nisi uix ex clatrata (correxi "cratata") fenestra, quod augere Laureae melancholiam, mea quidem sententia, debuit:

"Fato concessit ex apoplexia hoc anno Benedictus Varchius, vir doctissimus et coenobii sancta Mariae Angelorum de Florentia valde benevolus, qui propter amicitiam Silvani Ractii, monachi ejusdem coenobii, qui secularis eius discipulus extitit, condito testamento ad Angelos sepeliri voluit actaeque sunt illi exequiae sollemni pompa, et Leonardus Salviatus iuvenis eruditus, eius itidem discipulus et eques laudationem ad concionem funebrem habuit de qua Petrus Victorius disertissimus ad Marium Columnam illustrem scribens adiecit se non parum molestia accepisse, quod Laura Ammanata, mulier in Etruscis studiiis consumatissima femina, intra limina propter legem loci admitti in tanta celebritate nequiverit, sed ex clatrata fenestra feralibus interesse vix potuerit. Conditus fuerat Varchius ad sacellum Albertorum, unde Silvanus ad sepulcrum in facie claustri Vitalbae cum notissimo elogio ilium transferri mox curavit. "Fortunius funeri praesens. Elogium est huiusmodi: "D.O.M. Benedicto Varchio poetae, philosopho atque historico, qui cum annos LXIII summa animi libertate, sine ulla avaritia aut ambitione vixisset obiit non invitus XVI. kalendas decembris M.D. LXVI Silvanus Ractius sacrae huius aedis coenobita amico optimo."   





Vale atque ualete.

5.15.2011

Emeritensia noua et alia hebdomadalia narratu digna

Tandem aliquid scribere meo in scriptorio possum de rebus quae in nouissima hebdomade acciderunt. Admiror semper magistros et discipulos qui cogitationes uel imagines in paginis interretialibus suis tam celeriter monstrant. Nam mihi necesse est in mente uersare diutius quae proferre uelim imperita dicendi et faciendi, quamquam, ut uere fatear, postquam incipere decerno, omnia fluunt expedita.

Ioannes Gil, nouus Academiae RAE sodalis
(Imago sumpta hinc)

Primus uel optimus hebdomadis praeteritae nuntius referebatur ad Ioannem Gil, perillustrem magistrum nostrum, qui nouus Academiae Hispanicae c,n, RAE sodalis electus fuit. Omnia eius uerba quae in commentariis periodicis in lucem edita erant, magno cum gaudio accepta erant a magistris et philologis Hispanis, quippe quod multum de Latina loquela legere possimus idque maximi momenti, sicut exempli gratia haec: "Latina lingua mortua non est, nam magistri sunt qui non tantum eam doceant, sed etiam Latine cum discipulis loquantur, sicut discipulus meus nomine Ioannes Cienfuegos quodam in Lyceo Xerensi". Die Iouis XII peregregio nouo Academico gratulari decreui per epistulas electronicas cogitans responsum accepturam esse nullum, sed id accepi... uiginti minutis post. Quem hominem!

Altera res noua hebdomadalis fuit celebratio VII Conuentus cultui Graeco-Latino dicati in Emeritensi oppido a die VI usque ad VIII diem, cui conuentui ego tertia uice intereram.



Placet quidem ad hunc conuentum adire mihi, rarae aui uolitanti per siluam hanc studiorum, uariis causis, sed maxime quod uires capiam atque auris uescar nouis dissimilibusque earum quibuss soleam cotidie, quippe quod haud facile sit neque usitatum meis cum collegis compartiri sermocinarique de Latinitate (ne Hispanice quidem) neque de rebus didascalicis methodisque nouis ad utramque linguam docendam, omnes obruti, ut uidetur, plurimis grauibusque pensis academicis...

II Certamen linguae utriusque UCA
Etenim, multi qui in Gaditana Facultate Philosophica et Litteraria linguam Latinam profitemur, discipuli sumus Ioannis Gil atque etiam Iosephi Mariae Magistri, qui illius quoque discipulus est (nunc temporis candidatus ad Rectorem UCA... Rem aliam nouam hebdomadalem!) et, quamquam multi  didicimus lingua Latina uti modo, ut aiunt, actiuo, plerique tamen collegae eam docent modo haud actiuo, ut ita dicam, id est, initium semper faciendo grammaticae et litteras Graecas Latinasque Hispanice explanando hoc unico proposito, ut discipuli in sermonem uernaculum uertant textus Latine Graeceque scriptos. Qua de causa mirum non est  nostro in altero Certamine linguae utriusque, quod eodem die initii Conuentus Emeritensis celebratum est, discipulis (quorum circa centum nobis nomina dederunt) periculum faciendum esse pariter atque illam probationem Selectiuam quae apud nos singulis annis fit continens breuissimum textum uertendum in sermonem uernaculum (tres quattuorue lineas Ciceronis uel Nepotis uel Caesaris uel Salustii, ad probationem nempe Latinam superandam, ad Graecam... Xenophontis) et quaestiunculas grammaticas et litterarias. Mihi fatendum est ab eo certamine aliqua parte haud parua dissentire (nam idonea occasio nobis praebetur ad aliquod nouum dissimileque faciendum par Academiae, sedi uidelicet scientiae et progressus) necnon displicere quomodo nonnulla acta fuerint. At haud amplius de hoc dictura sum, quamquam facies nescit simulare.

Sed transeamus iam ad Emeritensia noua.

Semper puto hos Conuentus a moderatoribus situs interretialis c.n. CulturaClásica.com paratos uideri Oasim media in deserta locorum uastitate, ubi uires, ut supra dixi, refectae sunt a uiatoribus humanistis. Hoc anno multum Latine (orationes optimae ab Eduardo Engelsing nostro atque Aloisio Miraglia tribus discipulis comitato habitae) atque etiam aliquid Graece (Christoporus Rico, quem Antonio nostro Magno "Agamador" commendaui, omnibus perplacuit et delectauit) audiuimus. Fabulam quoque Plauti Casinam spectare facetissimam potuimus in antiquo theatro Emeritensi (forte fortuna tempestas bene sese nobis habuit et postremo non pluit) necnon interesse officinis optime instructis a magistris Lyceorum (illarum a Germanico salsissimo et domina Amparo docta paratarum ego particeps fui), qui ultra officia scholastica in quae incumbunt, tempus consumunt subsiciuum aliis laboribus, Interreti scilicet Participatiua siue Web 2.0 aut consociationibus didascalicis, ut Chiron aut Saguntina Domus Baebia.

Quidnam enim uel optimum omnium fuit? Sine dubio homines cupidi fautores amantissimi linguae ac cultus Latini Graecique eodem in oppido Hispanico pulcherrimo conuenti, inter quos praeterire nolim quendam discipulum meum, nomine Antonium Rodríguez, cuius magistra fui abhinc circa quindecim annos. Prima uice ille erat particeps et multum sermocinati sumus per duas horas, dum reliquias inclutas Emeritenses oculis collustrabamus una cum aliis participibus (quamuis fere nihil spectaremus, immersi in colloquium). Perplacet inuenire antiquos discipulos nunc temporis magistros optimos sollicitos de methodis docendi magis idoneis. Etiam omittere nolo praesentiam trium discipularum, Regulae et Marthae et maxime Iuliae, quae linguae Latinae studere pergere cupit per se ipsa, utpote quod nostro in Gradu Humanitatum tantum fieri possit linguam Latii antiquam per six menses discere.

Quae plura? Homines semper, feminae scilicet mirae atque uiri candidi humanissimique omnes: Iosephus Gaditanus et Ioannes Cienfuegos eiusque uxor Carmen perbella et Paulus et Ansgarius et Saluator et Rodericus et Nerea pulcherrima (intus forisque) @bourdonner et Ferdinandus @ferfifol et Rapha (quibuscum tribus mihi placuit Convivium apud sodales lepidum compartiri una cum tribus discipulis Aloisii) et Iacobus @latinimberbe et Guadalupe @rivuslupe et magister Gaditanus Augustinus Montañés et Carmen Ramos sodalis olim mea cara et Magna Anna illa Vocis Graecae Magnusque Carolus Cabanillas et dominus Ludouicus Inclán et Maximus Hermes IoannesVi et Iacobus (Santi) Emeritensis et alii multi...

Etiam aliquos desideraui: amica Baetica mea carissima, femina illa sola quacum commercium epistularum Latinarum habeo,  hoc anno afuit, cui has imagines pictas illic monstratas inspicere libuisset multum:



Gratias enim plurimas ago omnibus qui conuentum instruxerunt optimum permirumque, de quo plures commentarios et imagines euoluere et certiores esse uos potestis hic et maxime hic:  #Emerita

Has flammas postremo, quae singulis annis in cordibus multorum ad linguam Latinam Graecamque modo uiuo discendam accenduntur, hoc anno scilicet Emeritae, non extincturas esse, ut solet, post aliquos dies spero comsumptas inertiae dulcedine.

Videatis sultis has imagines alias (pleraeque pessimae a me captae, ut fere semper, quoniam usa sum telephono gestabili uel tabella electronica), sed factae maxima dilectione: 




5.01.2011

Facillimum dictu, difficillimum factu

In annotationibus commentarii cui titulum "Facile dictu, difficile factu" imposui, magister Italus nomine Alexander Conti duo epistolia uiuide scripta reliquit, quorum alteri illic respondi, alteri autem mihi placeret hic. Nam magister Alexander uolebat etiam scire quid ego putarem de argumento quod in Italia multi adhibeant ad Latinitatem uiuam reiciendam (uideatis sultis hoc argumentum in annotatione). 

Reapse responsum melius et fusius iam datum est nonnullis abhinc annis a magistro quoque Italo illo Mirabili nomine Aloisio, qui Italice exarauit notissimam symbolam "Quomodo (non) doceatur lingua Latina" nuncupatam (etiam in sermonem Hispanicum uersam, nescio an aliis linguis peregrinis). Quamobrem nihil de hoc argumento addere possum neque ualeo.

Tantummodo uellem magistro Alexandro respondere ultimis eius uerborum: "nonnumquam egeo argumentis quibus [obtrectatoribus] contra dicere, cum mihi non satis nota sit ipsa viva latinitas". Confiteor enim mihi displicere uocabula uel "uiua" uel "mortua" ad Latinitatem definiendam (de quo puto iam aliquid a me dictum esse)  .

Illo in situ interretiali ubi nonnulli Latine pipilamus et minurritiones proferimus delectationis exercitationisque causa (saltem ego), Nemo noster scripsit "esse multos qui velint effingere linguam Latinam non esse linguam, sed rem arcanam et quasi divinum mysterium quod est tantum mirandum". Ad haec sunt quoque, ut mea opinio sentit, qui Latinam linguam existiment tantum esse illam antiquorum Romanorum ideoque recusant omnem Latinitatem posteriorem et recentiorem tamquam deprauatam aut barbaram aut artificiosam, uel indignisismam studio, a qua opinione penitus abhorreo, a qua forte fortuna multi alieni sunt ( inter alios ex. gr. uideatis hic atque hic).

Quibus ergo dictis, magistro Alexandro uelim respondere haec: quamuis omnes consentire uideantur Latinam esse linguam (immo apud Valahfridum Stroh  "Regina linguarum" est!), de nobis tamen pendet Latinam linguam existimari ueram loquelam nec rem arcanam nec quendam griphum nec ruinam archaeologicam. Vel ut melius dicam, solum quando plerique magistri et philologi sermone Latino utemur, loquendo uidelicet et scribendo et audiendo et legendo, obtrectatoribus occasio uel subterfugium iam non praebebitur, ut argumentum ex rerum natura petitum ad Latinam linguam docendam reiciant et respuant.

Sed ante omnia magistri, maxime qui pro methodo directa uel uiua uel actiua uel inductiua propugnant, debent cornua sumere et quam primum loquela Latina uti (et Graeca!) atque etiam textos et colloquia aeuo nostro et aetati discipulorum aptare, etiamsi agmen errorum et mendorum numerosum nos obsideat. Et si periti duces qui Latine loqui sciant, prope nos desint et absint ut uiam rectam humanistarum nobis monstrent, subsidium atque auxilium optimorum librorum et cursuum studiorum petamus et teramus. Si morituram esse nollemus, non Latinitatem (quippe quae aeterna sit, dum quoque Roma), sed Philologiam Graecam Latinamque atque auiditatem legendi opera Latine Graeceque scripta, maximi momenti esset timorem et superbiam et inertiae dulcedinem fugere.

Hoc tamen uidetur (duram rem, sed rem!) facillimum dictu, difficillimum factu.


***


P.Scr.: Difficillimum tamen factu esse non debet, si adulescentes iuuenes prudentia et cultura ornati Sapiunt Agunt Loquuntur!

4.25.2011

De nobili alla

Dum librum quaerebam per Rete attinentem ad Plinium (libellus mihi persoluendus est his diebus), casu offendi alium qui studium meum mouit atque a labore academico me semouit (ut fere semper mihi accidit cum opera Latina luce descripta reperio nauigans per Telam Totius Terrae et delectationis causa rimor). Quod opus conscriptum est a Richardo Braithwaite (1588–1673), Anglico poeta, qui nomine ficto Corymboei opera sua in lucem edidebat.

Liber Barnabae Itinerarium or Barnabees Journall inscriptus (quod Latine Angliceque compositum esse nuntiat) prima in fronte imaginem pictam habet (saltem haec editio anni 1818, pulchre typis expressa imaginibusque delineatis instructa) in qua monstrat uirum fumum sugentem et expellentem fumariolo ex quo sententia fumo inclusa exit haec: SIC OMNIA FVMVS.

Ante eum praeterea, qui uiator quiescens uidetur tamquam quodam in stabulo, mensa posita est continens tres res, quae titulos offerunt singulos: sinistrorsum sarcinula uel inuolucrum ubi legitur OMNIA MEA MECVM PORTO; in media mensa uolumen tabaci in quo pittacium affixum est cum hoc titulo SICCVM ET HVMIDVM; dextrorsum uas uel urceum his litteris incisis: DATVR VACVVM ERGO FALLERIS. Post eum equus pascit uires herba reficiens tamquam comparatus ad iter pergendum suo cum equite uiatore.

Quod argumentum est libro "Faustuli Mirtilique nominibus insignito, Viatoris Solatio edito"? Versibus enim uariisque sententiis illustratum est:
Efficit egregios nobilis alla uiros. Aliam lectionem huius sententiae inueni quae pro alla habet aula; dictum autem ignotum mihi est, in sermonum Anglicum sic uersum contrariumque illius carminis de quo olim scripsi.

De "nobili alla", i.e., de nobili ceruisia illupulata, poeta uiator haec:
Ego enim mundum totum
Tanti esse quanti potum
Semper duxi: mori mallem
Nobilem quam vitare allam:
"Sobrius, similis apparet agno
Ebrius, Alexandro Magno"

Foecundi calices quem non fecere disertum? (HOR. epist. I 5, 19)
Inflatum hesterno venas, ut semper, Iaccho. (VERG. ecl. 6, 15)
Si vitulum spectes, nihil est quod pocula laudes (VERG. ecl 3, 48: "Si ad vitulam...")

At mecum consentietis hos uersus numeris imparibus pactos uel optimos esse ad argumentum nobis enodandum,  etiamsi poeta cecinerit nomen Sileni  ebrius:

Mulciber, ūva, Venus, redolēns ampulla, Sīlēnus,
Effigiem titulīs explicuēre suīs.

Salsissimum modum mouendi studium ad librum legendum, cuius uersio Latina melior est procul dubio quam Anglica! Vobis relinquo, lectores beneuolentes, colloquium primum quod initium Itinerarii facit perlepidum: