11.20.2016

Contraria iuxta se posita magis elucescunt?

 
       Cras hebdomas incipit dies continens maxime contrarios atque inter se oppositos, quos iam multos menses exspectabam, unde spero fore ut omnia tandem aliquando magis elucescant, utpote quorum decursus laboriosus fuerit et admodum negotiosus, nihil autem rei habens cum Musis mansuetoribus et litteris politioribus. Hebdomadis enim priores dies erunt insubidi et insulsi et inanes, plenissimi numerorum, partium centesimarum, formularum, tabularum atque innumerarum chartarum grapheocraticarum, quae omnia uno abhinc anno paraueram. Existimatores enim uel inspectores ad Facultatem nostram tandem aduenient, ut decernant utrum Gradibus octo nostris academicis liceat alios sex annos disciplinis philologicis instituere necne. Et quomodo illi hoc agent? Documentum per annum totum superiorem, inquam, paratum ipsi rimabuntur et postea moderatores Graduum, professores, discipulos nunc studentes atque etiam egressos, omnes denique qui in Facultate Philosophica et Litteraria opus faciunt, de numeris percontabuntur necnon de commentariis, quos ego ipsa sodalesque in illo documento annuo exarauimus.

          Percontationibus autem ac coetibus absolutis eis, quibus ipsa interesse debeo, in terram statim aduolabo externam, quae est 'omnium terrarum alumna eadem et parens, numine deum electa, quae caelum ipsum clarius faceret, sparsa congregaret imperia ritusque molliret et tot populorum discordes ferasque linguas sermonis commercio contraheret ad conloquia et humanitatem homini daret', ubi denique diebus iucundissimis et fructibus dulcissimis Musarum frui atque auris uitalibus uesci possim procul a negotiis insulsis Hispanicis, quod die Iouis fiet usque ad diem Dominicum. Redita quidem uobis, lectores mei fideles, omnia illustrabo, si inde domum uidelicet incolumis redeo.

10.23.2016

Philomusi duo carmina ad lectorem Plinianum

     Postquam nouus cursus scholasticus initium ceperit, documenta grapheocratica et opuscula academica onerosa scribere non desii, nam Nouember mensis appropinquat calidus. Etiam anno continenti, deis uolentibus, celebrabuntur et conuentus magistrorum, cui interesse maximo honori mihi erit, et publicum periculum ad inanem cathedram occupandam Gaditanam. Incepta enim et proposita describere debeo de peruestigationibus meis academicis, qua de causa multum Hispanice aliisque linguis hodiernis indago perscruto uestigo, paucum autem tempus subseciuum et otiosum ad Latine legendum scribendumque mihi est. Haec est Academia. At cum lucubrationes meae de rebus Plinianis uersanda sint, occasionem capere hodie decreui ad utrumque opus faciendum, alterum taediosius, alterum iucundius.

    Vobiscum ergo compartiri nunc uolo duo epigrammata, quae forte inueni dum quasdam editiones Plinianas quaerebam. Sic enim frui simul possum pensis academicis et carminibus Latinis, quibus magnopere delector, ne quis dicat propter Academiam nihil discere licere.

      Carminum, quae hodie uobis commendo, auctor est Iacobus Locher, Philomusus quoque uocitatus, forsan uobis notior propter illam 'Stultiferam navem mortalium" olim a Sebastiano Brant Germanicis rhythmis conscriptam et per ipsum Iacobum Locher Latinitati donatam. Etiam ei debetur prima magna editio operum Horatii apud Germanos. In extremo autem tempore aetatis ille, ut apparet, delectatus est opere Plinii Maioris, quem inter Latinos et classicos historiae naturalis conditores unicum quasi Phoenicem in toto orbis curriculo extitisse habebat, utpote qui tot libros insignes et beatissima rerum copia refertos ad communem studiosorum commoditatem elucubrauerit, quamuis homo in negotiis forensibus exercitatissimus fuerit necnon in publicis magistratibus regendis occupatissimus.

        Epigrammata, quae a Philomuso illo composita hic nunc iam appono, in fronte et in calce apparent operis, cui index est Cai Plinii Secundi Nouocomensis Praefatio in naturalem historiam eruditissima atque incomparabilis ad Titum Vespasianum epistulam ad clarissimum uirum dominum Petrum Burckardum Artium et Medicinae doctorem ordinariumque professorem continens. Haec sunt carmina, alterum ad lectorem, alterum ad discipulum Danielem Mauchium Vlmanum:

     AD LECTOREM HEXASTICHON 
Plinius historiam scripsit, quae continet orbem
      Et rerum species, quas elementa ferunt.
Huic natura parens aeternum debet honorem,
      Aemula quem nescit uincere posteritas.
Ad res tam miras aperit praefatio limen,
     Caesaris exponit quae benefacta Titi. 
                   Dii bene uortant.  
                                *
              PHILOMVSVS DANIELI
              Маuchio discipulo sui Ingenuo  
Quae tuus excripsit calamus, studiose Daniel,
     Nuper in Vlmano grammata docta lare,
Aeratis excusa typis, subellia pascunt
      Gymnasii, reparant Bauaricasque scholas.
Plinius usque tibi placeat, miracula rerum
      Quo duce cognosces scitaque magna Sophon.
Sumat in amplexum quiuis et pronus adoret
       Plinion, ingenii quem monumenta beant.  
       Ingolstadii, apud M. Andream Lutium
      Berckhameñ, excussum М. D. XXII.


    Primum carmen non difficile intellectu est, nam argumentum est de Plinio eiusque opere magno, cuius praefationem Philomusus ad lectorem prodit quasi limen siue aditum ad miracula et prodigia rerum naturae. 

    Alterum autem interprete acutiore eget, nam ante omnia necesse est discere quis sit discipulus ille Philomusi ingenuus, nomine Daniel Mauchius, cui magister magnopere commendat (rem miram!) Plinium amplectari. Postquam multum quaesiui, epistulam quandam inueni Erasmi ad iuuenem Danielem Mauchium, optimam spem, tribus annis post scriptam huius epigrammatis eamque in opere optimo a professore Allen conscripto collectam, ubi Danielis annus natalis (id est, 1504) aliaeque notitiae praebentur. Discipulus ergo Daniel duodeuiginti annos natus erat, quando Iacobus Locher carmen de Plinio Maiore dedicauit. Plura de hoc dicsipulo optimo, qui opuscula, ut uidetur, iuuenalia scripserit et in lucem dederit, quaerenda mihi sunt. 

     Ceterum etiam non bene capiebam quid sibi uellet uersum sextum, praesertim locutionem q.e. "scita magna Sophon". Quid sit "Sophon" me ipsam interrogabam. Num ad "Plinion Sophon (Σοφόν)" refert? Dubito, nam sensus ad sententiam non quadrat. Sin autem "scita" sibi uolunt "placita, dogmata, decreta" atque in Taciti Annalibus locutio q.e. "sapientium placitis" inuenitur, licetne intelligere "scita magna Sophōn (Σοφῶν)"? Conuenit quidem cum sensu carminis et cum rebus metricis. Sed cur "Plinion" potius quam "Plinium", ut poeta Philomusus in uersu quinto memorauit? Metrica causa denuo esse uidetur. Nihilominus locum scriptum a Gilberto Dahan memoratum offendi, ubi mentio fit unius septem philosophorum siue sapientium, cui nomen est Plinion, qui autem in notula in calce paginae posita ad Chilonem Spartiacum potius referri dicitur:


      Hic locus contineri dicitur in Papiae opere Elementarium doctrinae rudimentum inscripto, saeculo undecimo scripto. Sed hic quaesiui et nihil repperi. Attentius quaerere pergam. 

      Vtcumque est, spatium temporis iucundum triui res scholasticas quaerens indeque de eis scribens et, quod demonstrandum erat, propter academiam licet nonnumquam aliquid discere.


10.16.2016

Angiportum perangustum


     Nudius tertius frater, qui alio in oppido Baetico procul a me habitat, imaginem quam in parte sinistra inspicere potestis, lectores candidi, ad me per telephonum gestabile nuntiolo electronico misit, captam dum ipse ambulabat, utpote qui nomine viae viso statim mei recordatus sit.

   Sine coloribus vel potius luminibus et umbris descripta imago mihi admodum placuit non tantum quod videlicet testimonium amoris fraterni est verum sincerumque, sed etiam quod semper delectata sum imaginibus ope lucis expressis eis quae ex prima fronte visum fallunt.

   Nam ubi primum imaginem spectavi, eam inversum positam esse putavi necnon eius prospectum falsum esse, nam pars clarior imaginis quasi caelum esse videbatur, pars obscurior quasi terram sive mare. In loco autem medio lineae parallelae et tranversae secare videbantur horizontem.

    Deinde fenestram externam sive potius maeonium labyrinthi a transeuntibus foris intuitum esse existimavi, ubi pars obscurior tamquam tectulum pensile videbatur.

   Sed cum tabellam in muro fixam nomine meo scripto habentem statim inspexi, imaginem rectam esse animadverti eamque erectam et ad perpendiculum directam. Placuit imago hujus angiporti perangusti, placuit multum, quia extemplo me ipsam vidi ad vivum repraesentatam.
   
    Frater quidem artifex est describendi ope luminum umbrarumque.
     

10.07.2016

De paginis nouis Latinos sermones tradentibus


   Mensem Septembrem abiisse dicere non possum, sed potius fugisse, quod currendi genus concitatissimum est. Dies et horae quidem fugiunt et nihil decursum temporis frenare uidetur. October enim aduenit et cum eo tempus autumnum et nouus cursus academicus, noua autem uix sunt, immo omnia similia pergere uidentur annorum superiorum et id quod triste est, nempe plura noua fieri extra muros quam intra muros academicos.  
      Paginae quidem nouae in rete omnium gentium apparuerunt, quae Latinitatem gliscere atque uigere monstrant, nam fautores linguae Latinae non tantum scribere, uerum etiam sermones tradere audent qui uulgo "podcast" dicuntur. Etiam imagines spectare possumus dum sententias Latinas auscultamus. Hodie autem ad nuntios illos Latinos siue  hebdomadales siue menstruos non refero per undas radiophonicas uulgatos, sicut illos Finnicos aut Bremenses, neque etiam ad praelectiones illas similes Valahfridi Stroh, in formam "podcast" dictam redditas, sed potius de sermonibus loquor, quos de rebus academicis et scholasticis et cottidianis ex tempore proferunt magistri et professores linguae Latinae.
        Vt exemplum unum et alterum afferam, prima pagina, quae hoc anno tradita est sermones Latinos ex tempore habens, ex Orbe Nouo aduenit mense Iunio nata, cui index est "Quomodo dicitur? Podcast" (QDP). A tribus amicis facta, Augusto scilicet et Iasone et Iusto, primo in sermone de origine eorum nominum – id est  "quomodo nomina Anglica acceperint et cur nomina Latina sumpserint" – facetissime narrant:

Preme hic

  Altera pagina eaque iucundissima auditu, utpote cuius auctor uoce loquatur pulchra et bene modulata, ab Italo magistro facta est mense Septembri nata. Hac in pagina "Sermones raedarii" inscripta orator nomine Alexander Veronensis auditoribus auditricibusque res cotidianas ex tempore narrat, dum raeda uehitur Lyceum petens. Primo colloquio Alexander patefacit qua de causa sermones suos siue "podcasta", ut ipse dictitat, "raedarii" uocet, quisnam sit et quibus de rebus sermocinaturus sit. Sermones octo iam editi sunt, quos plures secuturos esse speramus:


Preme hic

   Denique pagina tertia, quam his diebus repperi recens quoque natam, "Latinitium" nuncupatur. Cuius auctor Suetus est, nomine Daniel Pettersson, "linguarum studiossissumus, in universitate Stockholmiensi in Suetia in litteras Latinas inquirit et docet", qui paginam Latine et Anglice scripta nautis retis uniuersalis diuersa offert, commentarii scilicet et sermones et pelliculas lepide factas atque optime enuntiatas, etiamsi fortasse non sint pro re nata atque ex tempore prolatae sicut illae priores. In angulo paginae, ubi ipse patefacit "quid praebeat" et "cui rei credat", sententiam inueni quandam, quae ex prima fronte perspicua atque euidens uideri potest lectoribus, immo necessarium est eam uocitare et clamare et ante oculos omnium cultum et litteras Latinas profitentes ponere, maxime in Vniuersitatibus Studiorum, id est "LINGUA LATINA EST LINGUA":


Preme hic ut plura discere





     Paginae haec omnes, ut apparet, a uocibus lepidis uirilibus traditae sunt eaeque ab hominibus Orbis Veteris et Noui, nempe ex America septentrionali atque ex Italia et Suetia et Finnia et Germania. Sed quid agunt Hispani? Num exstant apud nos audaces Latine loquentes, qui per rete uniuersale uoces suas tradant siue ex tempore fictas siue domo allatas (ut uerbis Ciceronianis dicam), etiamsi haec plerumque frigidae uideantur?
       Exstat uidelicet uox Hispana saltem una et propinqua atque etiam masculina, etiamsi hoc anno paululum sileat. Num exstant aliae mihi ignotae? Vtinam plures uoces Latinae in dies surgant dignae auditu, inter quas aliqua uox feminina memoriae arte factae mandare sermones Latinos audeat eosque instrumenti excipere possimus per rete uniuersale. Procul dubio hoc eueniet serius aut citius.

9.10.2016

De reditu


   Post dies aestiuos insolitos et uentosissimos et non tam feriatos quam ipsa uoluissem, et postquam iucunde absoluissem quoddam negotium Matritense, quod mense Augusto exeunte mihi faciendum fuit (de quo plura uobis alias aperiam), reditus tamen in Academiam mense ineunte Septembri tam dulcis quam in domum non fuit. Facultatis aura praerancida redolebat. Capsula epistularum electronicarum denuo mihi imminebat plenissimam dum magis in dies complebatur. Academici coetus me exspectabant insulsi. Probationes quoque discipulis paraui easque recens aestimaui, quas plerique superauerunt non inlaudabiles, sed unum exercitium legi uel pessimum omnium quos umquam, nisi memoria fallitur, euolui. Quomodo aliquis philologiae latinae studere sponte cupit et linguam Latiam pulcherrimam magnopere obterere et calcare potest? Unum aut alterum exemplum quasi crimina laesae Latinitatis afferre possem, ut disceretis me non mentiri neque uerba exaggerare. Sed melius est facinus hoc nunc praetermittere et colloqui cum discipula hac omnium pessima diebus continentibus, ut ex eius ore melius intellegere possim mysterium istud.   
     Ceterum discipuli noui nomina dare sua pergunt (rem miram!) ad Philologiae Classicae studendum, sicut quidam paruus Onubensis, qui adhuc in Lyceo discit, sed litteras ad me identidem mittit anxius, quia scire uult quid agere debeat, ut ei liceat uim accommodare suam ad Philologiam Classicam et Studia Anglica apud nos. 
       Noua quoque consilia spero me habituram esse continentibus mensibus, inter quae maximi momenti est me in quodam munere academico tandem aliquando cessare. Sed nolite sollicitari, lectori mei beneuolentes. Haec cessatio ad linguam Latinam nihil refertur, immo potius ad aliquid in extremo Latinitatis positum.


      

8.29.2016

Haicu Caeleste

Ad Ismaelem




       Haicu Caeleste 

Devolaturi
               de Caelo passerculi
           salem quaerentes

8.18.2016

De quadam inscriptione falsa saeculi XV


      Epitaphium exstat bene notum in collectionibus saeculi XV et saepe repetitum, quod solet Romae collocari (cf. Anthologia Burmanni 4, 16), sed in Corpore Inscriptionum Latinarum, in uolumine secundo ad Hispaniam dicato (i.e. CIL II 52*) positum est "ne quem Hispanorum denuo fallat":
     
   Sēmicaprī quīcunque subis sacrāria Faunī,
     haec lege Rōmānā uerba notāta manū.
               Euphorbus iaceo hīc, mēcum Mercāla quiescit:
                     haec soror, haec genetrix, haec mihi spōnsa fuit.
                  Ficta putās frontemque trahēns aenigmata Sphyngis
     crēdis; sunt Pythiō uēra magis tripode.
Mē pater ē nātā genuit, mihi iungitur illa:
     sīc soror et coniux, sīc fuit illa parēns.

    In uolumine quidem sexto Inscriptionum Vrbis Romae Latinarum (i.e. CIL VI 24*) idem epigramma inuenimus inter inscriptiones falsas codicum saeculi XV et XVI, aliquatenus mutatum, praesertim in nominibus mortuorum, nam ubi illic supra legimus "Euphorbus" et "Mercala", hic "Hersalus" et "Merrhalla", sed in Anthologia Burmanni "Hersilus" et "Marulla" atque etiam in aliis locis "Hergilus" et "Aralda", "Hercilus" et "Maurulla", "Ergilus" et "Marchalla" aut "Hirsalus" et "Merballa":



        Heri tandem uersionem aliam repperi huius epitaphii, quae, uerbis ex aliqua parte mutatis, nomina quoque alia praebet:




    Nomen quidem "Hersilii" corrigendum est pro "Hersilo" aut aduerbium "hic" post uerbum "iaceo" ponendum est, si uersum numerose legere uelimus. 
    Vtcumque est, maximum studium et maestitiam mihi mouet hoc epigramma, utpote quod, etiamsi falsum, aenigma uerum lectori oblatum sit, cuius responsum, pro dolor, demonstrat hoc: eum qui carmen concinauerit, somnia non finxisse. Nam quis dubitet quin aliquod simile (ne monstrosum dicam) non exstitisset umquam causis diuersis? 

8.03.2016

De aetatibus linguae Latinae apud Vivem et Floridum



Nascitur Valentiae in Hispania a. 1492,
obiit Brugis Flandorum a. 1540. [Hinc]
       Ioannis Ludovici Vivis locos scriptos legere pergo his diebus aestivis fere otiosis, utpote in quibus, quamvis a negotiis academicis vacem, symbolam tamen absolvere unam et alteram debeam necnon orationem parare, quae mense exeunte mihi dicenda est. Inter eos enim locos Vivesianos unus est studium meum movens, quem nunc vobiscum, lectores studiosi, compartiri volo in libro primo De ratione dicendi (Lovanii 1533) casu a me repertum:
      Graeci nihil reliquerunt non figuratum et nomina aptaverunt iis quae finxissent, quod fuit eis propter copiam et flexibilitatem sermonis factu facillimum, nos tamen quaedam trademus generatim, in quibus aliquid inesse naturaliter gratiae existimemus, quae a simplicitate communis sermonis nonnihil sunt remota, etsi incidant in illum nonnunquam, ut nullum est adeo rarum et exquisitum floris genus, quod non interdum in vulgatissimo et incultissimo prato suapte sponte nascatur. Adde quod de linguis sunt aliae aliis picturatiores, ut Graeca deliciosior est quam Latina et haec Pliniana quam Ciceroniana et Ciceronis magis quam Catonis, loquor de aetatibus, non de hominibus. Ergo conformatio haec vel in uno fit verbo vel in pluribus.

          Vives, qui linguam Graecam "picturatiorem" et "deliciosiorem" quam Latinam exsistimat, de tribus aetatibus Latinitatis scribit, quas nos ipsi dicere solemus "archaicam", "classicam" et "post-classicam", quarum duas ultimas quoque vocamus "auream" et "argenteam". Sed Valentinus noster ad aetates has describendas nomen usurpat trium scriptorum antiquorum: nempe Catonis, Ciceronis et Plinii.

        Non primum quidem divisionem invenio temporalem similem, nam Franciscus Floridus Sabinus in libro primo Lectionum succisivarum (Basileae 1540) tradit haec:
   Proinde cum horum omnium tres quasi aetates considerari queant, earum unam Plauto, M. Tullio alteram, tertiam vero C. Plinio avunculo assignemus, mediam perfectissimam, cuique nihil addere liceat, appellantes
      Ubi quidem Floridus Plauti mentionem facit, Vives autem Catonis (videlicet Majoris sive Censorii) ad aetatem archaicam referendam. At nomen quod post aetatem Ciceronianam uterque adhibet, idem esse videtur, scilicet Plinius. Sed uter Plinius est, candide lector? Majorne an Minor? Secundusne an Caecilius? Historicusne ille an epistularum scriptor hic? Nam uterque fere eodem saeculo post Ciceronem mortuum et vixit et floruit.

      Floridus ad Plinium Majorem liquide referre videtur, ut apparet, propter vocabulum "avunculi" usurpatum, qua voce Plinius ille Minor utitur, cum de Majore ad Titinium Capitonem scriberet:
Me vero ad hoc studium impellit domesticum quoque exemplum. Avunculus meus idemque per adoptionem pater historias et quidem religiosissime scripsit.

      "Plinium Secundum existimatum esse aetatis suae doctissimum" plane Latineque expressit Aulus Gellius, qui etiam de eo dixit haec:
      Libitum tamen est in loco hoc miraculorum notare id etiam, quod Plinius Secundus, vir in temporibus aetatis suae ingenii dignitatisque gratia auctoritate magna praeditus, non audisse neque legisse, sed scire sese atque vidisse in libro Naturalis Historiae septimo scripsit.
   
    Quamobrem Latinitatis aetatem "tertiam" uel "argenteam" nuncupari nomine auctoris uel doctissimi illius temporis, veri similllimum est. Dubito autem an Vives noster ad Plinium avunculum referat tertiam aetatem illam deliciosiorem quam mediam Ciceronianam. Nam quamquam quodam in loco ipse de Plinio Majore scripsit hoc:
[...] et hi quidem prosae orationis auctores, quibus omnibus si Plinium Secundum voluerit adiungere, non jam auctor unus aliquis accesserit, sed bibliotheca integra, ac plane justa, tantis rerum ac verborum divitii, quis se illo praeterito philologum audebit profiteri?

alio tamen in loco scripto repperi haec verba ad Plinium Minorem a Valentino nostro dicata in capitulo IV "De auctoribus epistolarum" libri c.t. De conscribendis epistolis, ubi etiam vocabulum q.e. "picturatior" repperimus ad auctores Graecos describendos:
    Antiquissimae enim epistolae extant Platonis, perpaucae et Demosthenis, hinc M Tullii amissæ quidem multæ, sed multae etiam in hanc usque ætatem reservatae, in quibus praeter verba et dictionem, quibus vir ille ceteros omnes scriptores, Latinos dumtaxat, tanto post se intervallo relinquit, plurimum inest et ad res publicas et ad privatas judicii ac prudentiae; Senecæ epistolae volumina sunt de philosophia; accommodatior ad usum Plinius Cæcilius, eorum præsertim qui de negotiis privatis aut Republica non scribunt, nam hujusmodi melior Cicero, Plinius vero succinctus et festivus et facetus et acutus et frequens concinnis sententiis, doctis atque acutis ingeniis mirifice est aptus, qui scholasticas inter se mittunt epistolas et umbraticas, ut idem ipse ait, quibus oportet plus ornatus et condimenti adjungi, quando rebus non perinde nituntur; sparsae apud Græcos feruntur complures, Luciani dilucidae ac faciles, Philostrati picturatiores quam decet hoc sermonis genus, utræque inanes sunt et leviculos habent sensus; Synesii itidem non parum elaboratae, metaphoris potissimum; sunt nonnulla Basilii, Gregorii, Libanii et aliorum, breves argutaeque scholæ et hominibus otiosis a congruentes magis quam negotiis, sed redeamus ad Latinos. Post Plinium scripserunt epistolas Christiani homines, suis temporibus non Christianorum solum, sed omnium quoque sine controversia eruditissimi.
        Plinius Major quidem tam doctissimus aetatis suae erat, ut ipse quasi "bibliotheca integra" Ioanni Ludovico Vivi videretur; Plinius autem Minor ab eo ipso "succinctus et festivus et facetus et acutus et frequens concinnis sententiis, doctis atque acutis ingeniis mirifice est aptus" habebatur. Rebus sic stantibus, ad quem hominem nomine "Plinium" Vives noster referre voluit, cum "Latinam linguam Plinianam delicisiorem esse quam Ciceronianam" scriberet? Utrum ad eundem quem Floridus "auunculum" uocauit? An ad adoptivum filium?

       Et id quod est maximi momenti: tibine videtur aetas Plininiana (Latinitas scilicet quae inde a saeculo primo post Christum natum floruit) plenior deliciarum quam Ciceroniana?

8.02.2016

7.26.2016

De garrientibus Viuesianis


     Dies aestiui occasionem praebent optimam ad legendum sine maximi momenti curis caput circumsedentibus. Quamobrem ex bibliotheca Gaditana libros mutuata sum nonnullos, inter quos Colloquia selegi Ludouici Viuis Valentini, quorum  heri euoluere coepi unum lepidissimum. Ecce initium: 

GARRIENTES


NVGO 
GRACCVLVS 
TVRDVS 
BAMBALIO 
OBSERVATOR

NVG. Assideamus in hac trabe: tu, Graccule, e conspectu in saxo illo, modo ne impedimento sis, quominus cernamus praetereuntes, apricemus nos ad hunc parietem egregie Soli ostentum. Quam grandis truncus, et cui usui? 
TVRD. Vt nos hic sedeamus.
NVG. Oportet fuisse procerissimam et latam arborem, unde est sumptus.
TVRD. Quales sunt in India.
GRAC. Qui scis? fuisti tu in India cum Hispanis?
TVRD. Quasi scire aliquid de regione quapiam non possis, nisi in ea fueris, sed dabo tibi auctorem meum. Plinius scribit, "in India arbores crescere ad eam altitudinem, quae non possit iaculo superari". "Et gens illa quidem sumptis non tarda pharetris", ut ait Vergilius.
NVG. Scribit etiam Plinius, "turmam equitum condi sub ramis".
TVRD. Nemo id miretur, qui scirpos illius regionis consideret, quibus infirmi fulciunt gradum, diuites dumtaxat. [...]

    Initium hoc maximum estudium excitauit meum uariis causis, primum quod, quamuis homines essent qui colloquerentur, animo potius finxi bestias esse easque aues in ramis consessas; deinde quod personae istae (uel auiculae) dicuntur garrulae, sed potius eruditae atque humanissimae ante oculos lectorum prima ex fronte apparent, cum auctores antiquos Romanos tales memorarent, quales Vergilius et Plinius Maior; postremo quod loci Pliniani citati non tam inuentu faciles sunt quam ille Vergilianus, utpote qui uidelicet aliqua ex parte mutati laudentur.

     Etenim Vergilii locus a Ludouico Viue ex Georgicorum libro secundo v. 125  sumptus est isque nihil mutatus, ut uersus oportet numerosos:
Sicut etiam alia in parte colloquii eiusdem:
  • VERGILIVS: nouimus et qui te transuersa tuentibus hircis
  •          VIVES:  quid est apud Vergilium: transuersa tuentibus hircis.

       Locos autem Plinianos a Nugone et Turdo laudatos Ludouicus excerpsit ex libro septimo Naturalis Historiae, cap. 2 aliquatenus mutatos, nam in illa clarissima quasi encyclopaedia Romana legimus uerba haec:
Praecipue India Aethiopumque tractus miraculis scatent. maxima in India gignuntur animalia. indicio sunt canes grandiores ceteris. arbores quidem tantae proceritatis traduntur, ut sagittis superiaci nequeant—e facit ubertas soli, temperies caeli, aquarum abundantia, si libeat credere, ut sub una fico turmae condantur equitum—, harundines uero tantae proceritatis, ut singula internodia alueo nauigabili ternos interdum homines ferant.

     Etenim Ludouicus Viues per ora garrientum dicit "Plinium scripsisse" aliquid quod ille ipse alio modo posteris tradidit. Conferamus ergo hos locos scriptos:

     Naturalis Historiae non exstant codices neque editiones has lectiones Viuesianas continentes (excepto uerbo temporali "superari", quod in codicibus nonnullis Plinianis traditum est una cum illo "superiaci"), unde concludendum est Ludouicum sententias illas Plinianas aut e memoria petiuisse (quod permirum esset!) indeque aliquatenus errauisse, cum eas laudaret, aut consulte eas mutauisse, ut uocabula aptaret ad colloquium aliqua causa mihi ignota.

    Sed alios locos scriptos memoratos perscrutemus et uideamus quomodo Ludouicus cum Cicerone egerit. Qui quidem mox scripsit id quod "apud Ciceronem in Tusculanis quaestionibus" est:

      Pro "aliud" quidem Viues "illud" legit, quod pronomen inuenitur in quibusdam manuscriptis, unde tantummodo uocabulum q.e. "molestius" mutatum esse uidetur pro eo q.e. "peius" necnon quidam ordo uerborum.

         Bis amplius Plinius a Ludouico Viues hoc in colloquio laudatus est, saltem eius nomine proprio (unde scriptor Romanus antiquus hic euadit memoratissimus omnium): semel de partu mulierum et de numero liberorum genitorum maximo, quem fama est feminas parire posse:
  • VIVES: Grac. Quid mirum? Mulier quaedam in uia Salaria ad Leonem galeatum peperit nudius sextus ter geminos. Nug. Plinius dicit ad septimum posse procedi.

      Plinius Maior quidem de gignendis liberis uno partu usque ad numerum septimum procedi posse dicit, sed alio modo admodum diuerso et Trogum sequens [7, 33]:
  • PLINIVS: et in Aegypto septenos uno utero simul gigni auctor est Trogus.

      Vltimum exemplum de auiculis agitur, unde ad uerba initialia redimus, nam mentio fit cuiusdam lusciniolae in ramo sedentis:
  • VIVES: Plinius scribit, eam [sc. lusciniam] praesentibus hominibus diutius et accuratius cantare.

        Nihil autem simillimum neque aliqua ex parte simile inuenimus in Historia Naturali nisi hoc [10, 81]:
  • PLINIVS: Lusciniis diebus ac noctibus continuis XV garrulus sine intermissu cantus densante se frondium germine, non in novissim<is> digna miratu ave.

aut hoc [10, 84]:
  • PLINIVS: Visum iam saepe iussas [sc. luscinias] canere coepisse et cum symphonia alternasse.

     Leges ergo orationis solutae, ut apparet, minus strictae (ut ita dicam) sunt quam illae uersuum uel artis poeticae sacrae, si locos scriptos memorare et laudare nonnumquam uolumus, quibus legibus tacitis Vergilius integer intactusque manere uidetur coram Plinio turbide inquinato, Cicerone autem medium locum idque fere diligentissime obseruatum tenente. Saltem hoc in colloquio Viuesiano, quod hodie tecum, candide lector, compartiri uolui, quia hoc in loco pacifico Europae meridionalis, ubi habito, uentus saeuit in nos obstans quominus ad litus adire possim.

7.24.2016

De Musa tragica

"Melpomene, cui liquidam pater vocem cum cithara dedit"
 
    Abhinc una hebdomade iter sex dierum suscepi ultra finem septentrionalem Hispanorum, in urbem scilicet Europaeam, quae esse dicitur luminum amorisque, impraesentiarum autem umbris cooperta cladis terrorisque, sicut aliae civitates Veteris Orbis, quae esse dicuntur quasi terra continens unita atque ex radicibus Graecis Latinisque roborata, sed potius hodie regio esse videtur disjuncta a barbaris gentibus profligata atque in sinu pacis falsae posita. Quod mirum non est, nam si parva licet componere magnis, res Europaea non multum discrepat a consuetudine familiari.
       Iter enim fecimus decem et septem homines, consanguinei videlicet et cognati atque affines, plerique a matre eadem gnati ceterique nepotes ideoque concordia ducti, unde exspectandum erat ut omnia leniter fluerent tamquam sedatus amnis sine ullis salebris. Duo affines tandem atque unus consobrinus itinere abstinuerunt, quia causae valetudinariae et laborales obstiterunt quominus ii in aliena civitate peregrinarentur.
      Aetate minor viator decem annos natus erat et maior septuaginta et unum, in summa decem feminae et septem viri, quorum septem homines minus quam viginti annorum erant, omnes scilicet discipuli, ceterique plusquam triginta, alii munere nonnullo plus minusve certo fungentes, alius invite otiosus, postremo mater vidua rudeque donata. Imaginari denique potes, candide lector, quomodo hoc in grege tam vario ramosoque aetatibus et moribus et consuetudinibus, etiamsi ex eodem trunco procedenti, res sese habuerint. Difficillimum quidem fuit urbem perlustrare, nam alii non passibus aequis alios sequebantur. Erant quidem qui imagines de se ipsis una cum monumentis urbanis identidem capiebant, alii festinabant omnia spectare aventes, alii tantum de emendo cibo munusculisque cogitabant. Itineris altero die unus ex grege se sejunxit et visitationem urbis reliquam solus fecit, quod tamen permirum nobis non fuit, quoniam eius mos esset. Multum risimus, sed etiam discordia non defuit, unde quarto die grex divisus est in duas partes, id est, in tardiores et in celeriores, quamquam noctu omnes eodem deversorio conveniebamus.
        Alio die, dum in deversorium circa mediam noctem omnes redibamus tramine subterraneo vecti, quidam vir aspectu spurcus temetum redolens in traminis currum, quo vehebamur, intravit (utrum nativus fuerit an peregrinus, care lector, pro certo tibi dicere nequeo, sed indutus more occidentali erat capillis promissis fuscis et barba minima). Illic ineramus nos Hispani atque etiam duo Asiatici et quattuor Africani et unus Indus, quem ebrius iste appropinquavit clamans ferus: "I in malam crucem, Inde! Abi domum!" aliaque non intellecta. Et ostium traminis manusque suas magna cum ira pulsabat et verberabat. Indus tandem aliquando exiit iratus atque tacitus, sicut omnes nos timidi silentesque sessi pergebamus, quoad vir iste qui bestia videbatur discessit. In mentem statim venit meam verba cuiusdam consobrinae, viginti et quattuor annos natae, hac in urbe sex annos solius habitantis, quacum secundo die cenam jucundissimam sumpsimus: "Gades redire aveo: familiam hic creare nolo, quia urbs haec quasi silva est plena bestiarum. Amica per vim stuprum recens passa est atque admodum periculosum est noctu ambulare. Sed praesertim redire volo quia parentes, amicos necessariosque desidero."
         Quarto die nos divisi in duos greges diem degimus facetum in regno magico vicino, quamquam calor nos oppugnavit inclemens. Noctu autem soror natu tertia cruminam perdidit in statione traminum ferriviariorum. Sed quid censes, lector benevolens? Num putas cruminam a sorore fatigata amissam esse? Mane sororem in sedem custodum publicorum comitati sumus quinque homines ex grege familiari et illic horas matutinas, quibus uti voluissemus ad visitanda Musea, trivimus. Vae miseris nobis! Abi in malam rem, nequam grapheocratia Europaea! Forte fortuna soror, quamvis tesseram identitatis perdiderit, in deversorio condebat syngraphum commeatus, quo ea aeroplano vehi posset.
       Ultima nocte denique aliae duae sorores inter se collisa sunt, quia videlicet gregem moderari tam diversum et numerosum facile non erat: altera enim minor sententiam suam imponere anxia in alteram majorem voluit, quod cum illa ipsa non impetravisset, conviciis tamen hanc vellicabat. Postremo mater familias pacem afferre lacrimans et sorores ad concordiam frustra redigere conata est fere spreta, neque vero confecta pax fuit neque invicem datae dextrae, quia salem ambae gustare non potuerunt. Nam die sequenti reditus in Hispaniam susceptus est et hodie in sua quaeque soror domo est, altera procul ab altera.
         Quod mysterium antiquissimum de sale foederis eos, qui a majoribus suis id didicerunt, monet quid faciendum sit ad componenda jurgia, quod videlicet non semper fieri poterit, unde Musa tragica arcessetur, quae liquida voce et cum cithara nobis cantum dabit lugubrem aut querulum.
       
       
  

7.07.2016

Miserum Ovidium!

Cauponula Legionensis "Ovidius" nuncupata
in via "Alfonsi illius Vindicis" sita

        Nuper reversa sum ex quodam Conventu in urbe Legione celebrato, qui quinque dies productus est inter calores diurnos maximos et horas nocturnas frigidiusculas, ut usitatum est terris mediterraneis Hispaniae inter septentriones et solem occidentem spectantibus. Iter fecimus longissimum atque iucundum quattuor sodales raeda vecti, beati atque avidi fruendi dies otiosos procul negotiis academicis. Urbem illam primum ipsa visitabam, quae mihi visa est pulcherrima, monumentis antiquis munita ornatissimaque, auris siccis et odoriferis circumsaepta, tabernis civium peregrinorumque concurso bullientibus, quae omnia, cum jam advesperaceret, color quasi aureus tegere videbatur. Dies erant illic feriati Sancto Paulo et Sancto Petro sacri, unde tantus conventus hominum et frequentia. Illic quoque nos convenimus homines linguae Latinae periti, qui fere omnes acroases doctas dixerunt coram auditoribus attentis docilibus benivolis. Sed ut mos est huic generi coetuum, spatium temporis iucundius erat id quod, dum intercapedinem audiendarum orationum faciebamus, colloquiis privatis datum erat. Sermocinata sum quidem multum et horis suavibus fructa sum cum amicis iam mihi notis fabulans necnon sermones varios cum hominibus, quos per rete omnium gentium tantummodo noveram, primum serens. Tempus quidem currebat lepidum, sed etiam spissum et densum, quam ob rem noctu defatigata semper redibam ad deversorium.
       Deversorium quidem non erat procul a loco ubi Conventus celebrabatur indeque viis solitariis aliquando transibamus domorum veterum plenis, in quarum una cauponam prospeximus ruinosam, quae variis causis studium excitavit nostrum. Dubito autem utrum unus ex comitibus Gaditanis fuerit qui primus eam animaduerterit an ego ipsa eam invenerim. Utcumque est, omnes quattuor sodales mirati sumus non solum quod cauponulae illi "Ovidius" nomen erat, verum etiam quod in via "Alfonsi illius Vindicis" extructa erat atque ante oculos apparebat et clausa et admodum obstructa. Etiam iuxta januam fenestrula spectabatur clatrata et in parte sinistra quoddam receptaculum sordium porcello in fronte picto. Quid enim unus sodalium salsum tunc cogitaverit, nunc bene scio. In mentem autem meam statim venit imago saporis aciduli rem praemonens aliam, veri autem similiorem, scilicet illo in loco oppilato quasi in ergastulo miserum Ovidium sepultum esse vivum a quodam barbaro vindice, utpote qui aegre ferret vulgus profanum Musas gustare  posse humaniores ei negatas.
   

6.15.2016

De cereo marinum salem redolente

Jonathan Adler me fecit

   - Redolet tamquam salem auramque marinam, lotum caeruleam, hyacinthum aquatilem, muscum album. Sentimus quasi harenam calidam ambulare aut per freta lintre tuta uecti meridiari. Odoramentum hoc refrigerans in uitreo excipulo conditum est, quo colore cyaneo tincto denuo uti possumus sicut uasculum ad flores exhibendos aut poculum ad bibendum.
      - Volo! Quanti constat?
     - 38 nummis Americanis.
     - Mm! Abeo ambulatum in litore... Vale.

4.25.2016

Aenigmata chori Musarum

"Omnia uincit Amor". Imago hinc sumpta

Iani de Bisschop siue Johannis Episcopii libellum poematum, cui index est Chorus Musarum, casu inueni et inter carmina diuersa, quae continet, Aenigmata insunt iucundissima. Vt dua exempla obscurissima afferam, ecce unum et alterum, quae hoc in scriptorio condere uolo causa clarissima et perspicua et euidenti: 

Mē Thetis et Phoebus generant, ego matris in ulnīs
Diffluo et in liquidō uītam nouus haurio pontō,
Sed pariter perdō moriorque, ubi uīuere coepī.
Vnda coit niuis in formam, quae Sōle calente
Paulātim riget in niueōs densāta lapillōs.
Lenta Thetis torpēns in rōbore firma suō flat.
Sum carnis custos lymphaeque propīno salūtem.          
                                               *
Nocte diēque parēns terram mea uerberat ōre
Et genitor terrae iungit procul oscula. Quaeror
ūtile; saepe natant siluae mihi mille per aequor.
Per mē uīuit homō, sine mē corrumpitur unda,
Tūque feraeque omnēs. Quā seruio, destruor, hōrā;
Inque meam redeō, niueum nigrumue, figūram.

   Responsum idem est utrique aenigmati. Mente fingite, candidi lectores, quid sit.